Zespół Parków Krajobrazowych Gór Świętokrzyskich

Zespół Parków Krajobrazowych Gór Świętokrzyskich ustanowiono na mocy Uchwały Nr XXVIII/279/88 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Kielcach z dnia 10 czerwca 1988 r. 

Zespół Parków tworzą:
1. Suchedniowsko - Oblęgorski Park Krajobrazowy o powierzchni 21.407 ha, z otuliną o powierzchni 25.681 ha.
2. Sieradowicki Park Krajobrazowy o powierzchni 12.106 ha z otuliną o powierzchni 16.263ha.
3. Cisowsko - Orłowiński Park Krajobrazowy o powierzchni 20.706 ha z otuliną o powierzchni 23.748 ha.
4. Jeleniowski Park Krajobrazowy o powierzchni 4.295 ha, z otuliną o powierzchni 10.591 ha.
W roku 1996 rozporządzeniem Nr 17/96 Wojewody Kieleckiego z dnia 2 grudnia 1996 r. powołano Chęcińsko - Kielecki Park Krajobrazowy o powierzchni 20.505 ha z otuliną o powierzchni 11.123 ha. 
Zespół Parków Krajobrazowych Gór Świętokrzyskich zajmuje wraz z otulinami powierzchnię 166.398 ha.

POŁOŻENIE
Zespół Parków Krajobrazowych Gór Świętokrzyskich wraz z Chęcińsko - Kieleckim Parkiem Krajobrazowym położony jest na obszarze Wyżyny Kielecko - Sandomierskiej w północnej Małopolsce. Zajmuje wzniesienia Gór Świętokrzyskich z Pasmami: Oblęgorskim, Masłowskim, Sieradowickim, Pokrzywiańskim, Jeleniowskim, Cisowskim, Ociesęckim, Orłowińskim, Posłowickim, Dymińskim, Zgórskim, Zelejowskim, Chęcińskim i Małogoskim oraz Grzbietami: Jaworzniańskim, Bolechowickim, Gałęzickim, Grząb Bolmińskich, Grzyw Korzeckowskich i Wzgórz Wilkomijskich. 
Otuliny Parków wkraczają na obszar Wzgórz: Kołomańskich, Tumlińskich, Suchedniowskich, Bardziańskich, Sobkowsko- Korytnickich, oraz Dolin: Bodzentyńskiej, Dębniańskiej, Kielecko - Łagowskiej, Podołu Strawczyńskiego i Wyżyny Opatowskiej.
Powierzchnia Zespołu Parków Krajobrazowych Gór Świętokrzyskich wraz z otulinami wynosi 134 770 ha, z czego na powierzchnię Parków przypada 58 514 ha, a na powierzchnię otulin 76 256 ha. 

OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA
Zespół Parków Krajobrazowych Gór Świętokrzyskich utworzony został w celu ochrony bogactwa przyrodniczego, kulturowego i historycznego regionu świętokrzyskiego, ze szczególnym uwzględnieniem obszarów źródliskowych, licznych cieków wodnych biorących tu początek oraz pośredniego zabezpieczenia terenów Świętokrzyskiego Parku Narodowego. Parki Krajobrazowe otaczając zwartym pierścieniem Świętokrzyski Park Narodowy, tworzą naturalną, przyrodniczą barierę ochronną obszaru objętego szczególnym statusem prawnym.

Suchedniowsko - Oblęgorski Park Krajobrazowy

Tworzy dwa zwarte, odrębne obszary: Suchedniowski (wschodni ) obejmujący zachodnie partie Płaskowyżu Suchedniowskiego porośniętego dużym kompleksem naturalnych lasów mieszanych i Oblęgorski (zachodni) obejmujący obszar Pasma Oblęgorskiego. 

Park łączy na swoim obszarze ogromne bogactwo przyrodnicze z bogactwem kulturowym - ustanowiono go w celu ochrony unikatowych zasobów przyrodniczych regionu oraz pozostałości Staropolskiego Zagłębia Przemysłowego.

Największą wartością środowiska przyrodniczego Parku są lasy, stanowiące pozostałość dużego, jeszcze w znacznym stopniu naturalnego kompleksu leśnego zwanego Puszczą Świętokrzyską. Ogólna powierzchnia lasów na obszarze Parku i jego otuliny wynosi 22 296 ha. Przewagę mają siedliska żyznych lasów mieszanych, wyżynnych, wilgotnych i świeżych.

Bogactwem różnorodności wyróżnia się runo leśne, w którym występuje 49 gatunków podlegających całkowitej ochronie prawnej. Najcenniejsze fragmenty lasów objęto ochroną rezerwatową - ustanowiono tu 5 rezerwatów przyrody: "Świnia Góra:, "Dalejów", "Barania Góra", "Perzowa Góra", "Kręgi Kamienne". Wyjątkowe w skali krajowej znaczenie naukowe ma jedyny w Parku - ścisły, leśny rezerwat przyrody "Świnia Góra". Bogactwo kulturowe związane jest z występowaniem unikatowych zespołów zabytków techniki związanych z górnictwem i metalurgią rud żelaza i metali niezależnych. Najciekawszym z nich są ruiny wielkiego pieca hutniczego w Samsonowie oraz pozostałości Zakładu Wielkopiecowego w Bobrzy.

Na terenie omawianego parku znajduje się:
- 5 rezerwatów przyrody
- 39 pomników przyrody 
- 10 użytków ekologicznych 
- 1 stanowisko dokumentacyjne
- 1 zespół przyrodniczo- krajobrazowy

Sieradowicki Park Krajobrazowy

Położony jest między doliną rzeki Kamiennej (od północy), a Doliną Bodzentyńską (na południu). Rzeźbę terenu Parku ukształtowały pagórkowate tereny Wzgórz Suchedniowskich i pokryte zwartym kompleksem leśnym tereny Pasma Sieradowickiego.

Jest obszarem o ogromnych wartościach historycznych. Rozległe i zwarte kompleksy leśne Lasów Siekierzyńskich stanowiących wschodnią część dawnej Puszczy Świętokrzyskiej dawały schronienie oddziałom powstańców z 1863 r. oraz partyzantom II wojny światowej, między innymi największego zgrupowania partyzanckiego AK na Kielecczyźnie dowodzonego przez legendarnego mjr Jana Piwnika "Ponurego". W uroczysku "Wykus" gdzie z niemieckimi oddziałami walczył "Ponury", przebywał też mjr Henryk Dobrzański - "Hubal" i toczyły walki oddziały AL.

Lasy stanowią także największą wartość przyrodniczą Parku - przeważają lasy mieszane świeże oraz lasy mieszane z udziałem jodły i modrzewia. W runie leśnym występuje 46 gatunków roślin objętych ochroną ścisłą i 11 gatunków chronionych częściowo. Lasy odgrywają także istotną rolę dla gospodarki wodami powierzchniowymi regionu i chronią tereny źródliskowe prawobrzeżnych dopływów rzeki Kamiennej (Żarnówki, Lubianki, Świśliny). Osobliwości przyrody żywej chronione są w 3 leśnych (o ochronie częściowej ) rezerwatach przyrody: "Wykus", "Góra Sieradowska", "Kamień Michniowski".

Na terenie omawianego parku znajduje się:
- 3 rezerwaty przyrody
- 28 pomników przyrody 
- 8 użytków ekologicznych 
- 4 stanowiska dokumentacyjne 

Cisowsko - Orłowiński Park krajobrazowy

Położony jest we wschodniej części krainy Gór Świętokrzyskich, gdzie zajmuje fragment Pasma Cisowskiego, Pasma Orłowińskiego i Pasma Ociesęckiego.

Jest Parkiem posiadającym szczególne walory przyrodnicze. Największym bogactwem środowiska przyrodniczego jest szata roślinna, a wśród niej lasy. Charakteryzuje je duże zróżnicowanie siedlisk (wyróżniono tu 13 typów siedliskowych), od boru suchego do olsu. Tej różnorodności siedlisk towarzyszy bogactwo zespołów roślinnych, zarówno leśnych jak i torfowiskowych. Występuje tu 745 gatunków roślin naczyniowych z czego 42 objęte są ochroną ścisłą. 

Wielką osobliwością Parku jest występowanie na jego terenie zespołu roślinności bagiennej, chronionej w 2 torfowiskowych rezerwatach przyrody : "Białe Ługi", "Słopiec" o ochronie częściowej. Ochronie rezerwatowej podlegają także fragmenty naturalnych lasów w Paśmie Cisowkim - są to dwa rezerwaty: ścisły "Zamczysko" i częściowy "Cisów".

Na terenie omawianego parku znajduje się:
- 4 rezerwaty przyrody
- 25 pomników przyrody 
- 6 użytków ekologicznych 
- 1 stanowisko dokumentacyjne
- 3 zespoły przyrodniczo- krajobrazowe

Jeleniowski Park Krajobrazowy

Zajmuje górskie Pasmo Jeleniowskie z najwyższymi wzniesieniami: Szczytniakiem i Górą Jeleniowską oraz doliny rzek Dobruchy i Pokrzywianki. Park ma zdecydowanie górski charakter.Utworzony został dla ochrony walorów przyrodniczo - historycznych oraz zachowania wartości naukowo - dydaktycznych przyrody nieożywionej.

Krajobraz Parku kształtują lasy, w niewielkim stopniu zróżnicowane siedliskowo ( 4 typy siedliskowe). Dominują siedliska lasu górskiego mieszanego ze zbiorowiskami jodłowo - bukowymi.

Największą osobliwością przyrodniczą Parku są jednak rumowiska piaskowców kwarcytowych zwanych gołoborzami. Chronione w trzech rezerwatach przyrody o ochronie częściowej: "Szczytniak", "Małe Gołoborze", Góra Jeleniowska".

Odrębny charakter reprezentuje czwarty rezerwat o ochronie częściowej "Wąwóz w Skałach" - choć także przyrody nieożywionej jak i poprzednie, to obok wychodni skał środkowodewońskich znajdujących się w głębokim wąwozie, ochronie podlegają tu również rosnące na nich naturalne murawy i zarośla kserotermiczne.

Na terenie omawianego parku znajduje się:
- 4 rezerwaty przyrody
- 5 pomników przyrody 

Chęcińsko - Kielecki Park Krajobrazowy

Położony jest w południowo- zachodniej części krainy Gór Świętokrzyskich, pomiędzy rzekami: Łośną i Bobrzą. Obejmuje obszary charakteryzujące się pięknem rozległych dolin otoczonych odkrytymi grzbietami górskimi. 

Park został utworzony na obszarze, który w przeszłości podlegał intensywnej eksploatacji surowców skalnych i to w dużym stopniu przyczyniło się do odsłonięcia wyjątkowych walorów przyrody nieożywionej - występują tu skały prawie wszystkich okresów geologicznych, od kambru (paleozoik) po holocen (kenozoik). Park nazywany jest w związku z tym "rajem" dla geologów. Olbrzymie walory w zakresie przyrody nieożywionej zadecydowały o ustanowieniu tu aż 8 geologicznych rezerwatów przyrody: "Góra Zalejowa", "Góra Rzepka", "Góra Miedzianka", "Jaskinia Raj", Chelesiowa Jama", "Moczydło", "Biesak - Białogon", Góra Żakowa".

Obok wartości geologicznych na obszarze Parku występuje duże bogactwo i zróżnicowanie szaty roślinnej, potwierdzone obecnością ponad 1000 gatunków roślin. Wśród siedlisk leśnych ochronie podlegają płaty "świetlistej dąbrowy" w jedynym leśnym rezerwacie przyrody "Milechowy". Dziesiąty ustanowiony na terenie Parku rezerwat "Karczówka" łączy w sobie wartości krajobrazowe, przyrodnicze i geologiczne. Wszystkie rezerwaty podlegają ochronie częściowej

Na terenie omawianego parku znajduje się:
- 10 rezerwatów przyrody
- 12 pomników przyrody 

Strona PARKI KRAJOBRAZOWE