|
10.Kozubów
Wieś położona przy drodze do Wiślicy, 9 km od Pińczowa.
Od południa otacza tę wieś wyniosły Garb Wodzisławski, od wschodu i
północy dolina cieku wodnego Mozgawki. Okolice Kozubowa i wiosek
leżących w pobliżu – Bugaja, Polichna, Sadku, Orkanowa,
Zawarży, Byczowa i Mozgawy, zaliczają się do najładniejszych
na Ponidziu. Urodę zawdzięczają wzgórzom, pięknym lasom,
lessowy jarom i wąwozom, rozległym widokom (np. z Góry
Byczowskiej).
W Kozubowie stoczona została pierwsza bitwa insurekcji kościuszkowskiej,
ale historia jakoś o niej zapomniała. Do starcia doszło
rankiem, 25 marca 1794 r., zaledwie w niecałą dobę po
krakowskiej przysiędze Tadeusza Kościuszki. Stacjonująca w Pińczowie
II Małopolska Brygada Kawalerii pod Ludwikiem Mangetem usiłowała
rozbić odosobniony na tym obszarze korpus rosyjski płk Piotra Łykoszyna.
Zamiar się jednak nie udał, chociaż nieprzyjaciel poniósł
trochę strat.
Interesująca tradycja przetrwała w międzywojennym opracowaniu, sporządzonym
przez uczniów szkoły kozubowskiej. Piszą oni tak: „Jesteśmy
dumni, że zawsze pradziadowie i ojcowie nasi nadstawiali pierś w
obronie ukochanej Ojczyzny. Z dumą opowiadają nam jak przodkowie
nasi zwiększyli liczbę kosynierów. Do dziś wskazują miejsce,
gdzie według podania, znajdowała się kuźnia (dziś jest tam
krzyż w ogrodzie), w której kosynierzy z Kościuszką ostrzyli
swe kosy. Jeden z kowali posiada starożytne kowadło i szczyci się,
mówiąc, że na nim właśnie klepano kosy”.
W pobliżu Kozubowa, u stóp Góry Byczowskiej, wznosi się pomnik,
wzniesiony dla uczczenia wysiłku zbrojnego partyzantów ziemi pińczowskiej.
Uroczystego odsłonięcia monumentu dokonano w sierpniu 1969 r. |