|
22 Zagość
Wieś nad Nidą, 9 km od Pińczowa.
W roku 1154 książę sandomierski, Henryk, wraz z orszakiem rycerzy udał
się z pielgrzymką do Jerozolimy. Po rocznym pobycie w Ziemi Świętej
powrócił do kraju, a jedną z późniejszych konsekwencji tej
podróży było sprowadzenie do Polski zakonników – joannitów.
Osadził ich książę w Zagości w 1166 r., gdzie ufundował dla
nich tzw. szpital.

Placówkę joannitów bogato uposażył; wzniesiono tu romański kościół.
Zakonnicy przebywali w Zagości do XIV w. Po ich odejściu kościół
podupadł. Około 1353 r. nową gotycką świątynię ufundował
Kazimierz Wielki. W kwietniu 1656 r. została ona zniszczona przez
wojska Rakoczego. Wkrótce jednak została odnowiona i
rekonstruowana. W latach 1900-1 kościół powiększono. W części
starszej jest to więc budowla gotycka z zachowanymi fragmentami
romańskiej, a w części nowszej bezstylowa.
Najciekawszą częścią kościoła św. Jana Chrzciciela jest jego
gotyckie prezbiterium z wąskimi ostrołukowymi oknami i rzeźbionym
Orłem Piastowskim na zworniku sklepienia. W jego ścianach, obok
arkadowych wnęk i sakramentarium ze starą kratą są dwa portale
z XIV w. W jednym z nich żelazne drzwi okute w skośną kratę z
rozetami mają starą kołatkę.
Na początku lat sześćdziesiątych, odkryte zostały przy północnej
stronie prezbiterium fragmenty romańskie pierwszego kościoła z
XII w. Między innymi arkadowy fryz z płaskorzeźbami syren. Inne
detale architektoniczne z tego okresu wmurowane są w ściany kościoła.
Ołtarze kościelne (w tym w kaplicy z 1900 r.), liczne obrazy i figury
świętych oraz inne wyposażenie pochodzą z XVII -XVIII w.
Na północ od Zagości, we wsi Winiary Zagojskie, znajduje się rezerwat
przyrody. Na gipsowym wzgórzu porosłym roślinnością stepową,
crośnie obficie miłek wiosenny, ponadto ostnica włosowata, len
włochaty, ożota zwyczajna, Mikołajek polny i płaskolistny. |