|
21. Włochy
Wieś na północno-wschodnim obrzeżu Pińczowa, na Garbie Pińczowskim.
Powstała około 1560 r. na terenie będącym własnością Mikołaja Oleśnickiego.
Pomyślana została jako kolonia dla uchodźców wyznaniowych, którym
dziedzic Pińczowa udzielał schronienia i opieki. Ponieważ
przybysze z Italii byli zdecydowanie najliczniejsi, toteż od ich
nacji wzięła się nazwa Włochy. Cudzoziemcy trudnili się górnictwem
kamienia i jego obróbką w warsztatach
kamieniarsko-artystycznych. Przywilej wydany przez Oleśnickiego
dawał im prawo korzystania na własne potrzeby z lasu, kamieniołomów
i pastwisk. Sprawy sądownicze i administracyjne pozostawiono ich
Kościołowi i samorządowi. W Pińczowie mieli włoski kościółek,
gdzie kaznodzieją był Francesco Negri.
Z upływem wieków, mieszkańcy Włoch ulegli zupełnej polonizacji,
zatracając swój język i religię i przekształcając nazwiska
na bardziej swojskie. Mistale to dziś Misztale, Bonanonowie stali
się Baniami, Coci spolszczyli się na Ciaciów; potomkowie
jakiegoś Włocha o imieniu Domenico zwą się Dominkami, a
Costowie to Kosteccy. Rodzina Romańców wywodzi się z pewnością
od jakiegoś mieszkańca Rzymu (po łacinie Roma). Wymarły bez śladu
rody Barellów, Genich, Polionich, Nigerów, Clumilów i
Pankwillinich. Natomiast Naporowie są potomkami znanego tu kiedyś
muratora -artysty, Jacka Napory. W XVIII w. wnuki dawnych mistrzów
kamieniarskich stali się chłopami i głównym ich zajęciem było
odtąd rolnictwo.
We wsi stoi monumentalny kamienny pomnik wystawiony w kwietniu 1609 r.
Ufundował go dworzanin Zygmunta Myszkowskiego, Walenty Kącki
herbu Dołęga, z Sochaczewa, ku czci swojego pana. Piaskowcowy
obelisk jest czworobocznym słupem o dwóch kondygnacjach. U dołu
wierszowany napis polski (zaczyna się słowami: "Wiersz Włohi
do czitelnika")i ślad zniszczonego herbu, zapewne Dołęga,
u góry zaś tarcza z herbem Gonzaga - Myszkowski. We wnękach od
tylu i po bokach znajdują się płaskorzeźby Ukrzyżowania. |