Wieś przy drodze do Działoszyc, 20 km od Pińczowa.

Miejscowość położona jest w malowniczej dolinie rzeczki Sancygniówki; ma starą i bogatą przeszłość, sięgającą XIV stulecia. Mieszkał tu wtedy rycerz Pietrasz w drewnianej fortalicji, usytuowanej w widłach bagnistych strumieni. W pobliżu stał fundowany przez niego gotycki kościół, zaś do ogrodu plebańskiego dotykał staw, zachowany do dzisiaj. Późniejsi właściciele, szczególnie, szczególnie ci XVI-wieczni, zbudowali tu okazałą rezydencję ze zgeometryzowanym parkiem, skąd otwierał się widok na dolinę. Kościół zyskał renesansowe detale, które tradycja przypisuje warsztatowi Santi Gucciego.

Sancygniowem władało sześć pokoleń rodu Sancygniowskich, który dał krajowi hetmana, rotmistrzów królewskich, burgrabiów krakowskich, starostów, a nawet biskupa kamienieckiego. W początkach wieku XVII rodzina wygasła, rezydencja podupadła, schodząc do roli folwarku, który przechodził z rąk do rąk. (Mieli go kolejno: Firlejowie, Opalińscy, Męcińscy, Tar.owie i Dembowscy).

W r. 1835 zakupił klucz sancygniowski Józef Deskur, płk Wojska Polskiego, niegdyś ranny w bitwie pod Raszynem, wzięty do niewoli rosyjskiej pod Borodino, podczas wyprawy Napoleona na Moskwę w 1812 r. Jedną z córek, Ksawerę, wydał za swego kuzyna, Andrzeja Deskura. Ten z kolei spędził 16 lat na zesłaniu syberyjskim za działalność patriotyczną w roku 1846 oraz 1863-1864. Po powrocie osiadł w Sancygniowie i jak dotąd był aktywny w walce zbrojnej z zaborcą, tak teraz zaczął aktywnie uczestniczyć w pracy organicznej.

Pałac Deskurów – lata 60.

W swoich dobrach podniósł kulturę rolną, uprzemysłowił je (budując młyn, tartak, browar i fabrykę cykorii), rozwinął rzemiosło murarskie, kamieniarskie, kowalskie i ciesielskie. Wieśniakom swoim dawał pracę, udzielał pomocy, zakładał ochronki, a dla podniesienia kultury – bibliotekę. (Za jego czasów, gdy remontowano miejscowy kościół, to, jak mówią, majster czytał swoim pracownikom na głos „Trylogię”).

W r. 1882 dziedzic ukończył budowę neorenesansowego pałacyku, ozdobionego widocznymi z daleka posągami i popiersiami wybitnych Polaków: królów, hetmanów i wieszczów. Przy wejściu umieszczono tablicę erekcyjną, zaś druga była nie zapisana, bo dopiero w przyszłości miano na niej wykuć datę wskrzeszenia Polski Droga do pałacu prowadziła reprezentacyjną groblą, obsadzoną szpalerami lip. Kończyła się u bramy z kutą kratą, której ozdobny rysunek zawierał kształty orłów. Wszystko to było demonstracją patriotycznego ducha hrabiego Deskura.

Jego syn Józef kontynuował dzieło ojca, przez co dolina Sancygniówki zyskała trzy dominujące elementy: zespół dworski, kościół z plebanią i kamienną latarnię, usytuowaną na wzgórzu Podgaje. Ta harmonijna całość architektoniczna i przestrzenna dotrwała do zakończenia ostatniej wojny. Potem spotkała ją katastrofa: budowle uległy rujnacji, drzewa wycięto, stawy zniszczono, zbiory pałacowe uległy rozproszeniu.

W lutym 1995 r., na cmentarzu w Sancygniowie pochowano ostatnią dziedziczkę, hrabinęStanisławę Deskur. W pogrzebie, oprócz dzieci zmarłej, uczestniczyło trzech biskupów i kardynał Franciszek Macharski. Nie wziął udziału z powodu choroby kardynał Andrzej Maria Deskur, rodak sancygniowski, obecnie w Watykanie, gdzie przewodniczy jednej z kongregacji papieskich.

Z dawnego zespołu dworskiego zachowała się renesansowa, z w. XVI, kamienna brama dworska z arkadowym otworem w rustykowanym obramieniu. Przylega do niej budynek przybramny z XVII w., bez wyraźnych cech stylowych, być może jest to fragment dawnego dworu. Za tymi obiektami stoi lamus, pierwotnie chyba budynek mieszkalny, według tradycji miał tu być zbór ariański. Z całą pewnością mieścił w sobie zbrojownię, a od 1917 r. znajdowa.o się w tym XVI-wiecznym budynku muzeum. Były tu min.gotyckie konfesjonały z herbem Dębno, porcelana saska, kolekcja medali i monet, puchar z daru Augusta II i inne. 

Kościół św. Piotra Pawła został wzniesiony w 1400 r. kosztem Piotra Sancygniowskiego, sędziego sandomierskiego. W epoce baroku został przebudowany, zachowując jednak części gotyckie. Wyposażenie wnętrza zawdzięcza świątynia Antoniemu Grodzickiemu, podczaszemu zatorskiemu, a wykonanie snycerzom krakowskim. Stąd też ołtarz główny posiada bogatą architekturę i rokokową dekorację rzeźbiarską oraz obraz Ukrzyżowania pędzla Łukasza Orłowskiego, z ok. połowy XVIII w.

Zachował też kościół kamieniarkę renesansową, z końca XVI stulecia, przypisywaną osobiście Santi Gucciemu lub jego pińczowskiemu warsztatowi: portal z prezbiterium do zakrystii, chrzcielnica z piaskowca, sakramentarium oraz piętrowy nagrobek Jakuba Sancygniowskiego, starosty szydłowskiego, i jego żony Anny.

Ciekawy jest też nagrobek klasycystyczny z 1804 r. Stefana Dembowskiego, kasztelana czechowskiego i jego żony Ewy z Tarłów. Ponadto, wmurowane są w ściany świątyni tablice epitafijne z XIX w.