14.Młodzawy Małe

 

Wieś przy drodze do Wiślicy, w odległości ok. 6 km od Pińczowa.

Na wzgórzu panującym nad doliną Nidy stoi późnobarokowy kościół z pierwszej połowy XVIII w. Ducha świętego i Matki Boskiej Bolesnej. Być może projektował go architekt Kacper Bażanka. Ta monumentalna budowla jest trójnawową bazyliką na planie prostokąta. Nawy boczne utworzone są z rzędów kaplic, zawierają sześć ołtarzy wykonanych przez Wacława Beranka, majstra snycerskiego z Pińczowa.

Ołtarz główny z 1745 r. jest autorstwa Tomasza Kruszyny z Krakowa, który ozdobił go posągami świętych i rzeźbami aniołów. Znajduje się w nim obraz M.B. Bolesnej tzw. Młodzawskiej, uznawany za cudowny. Srebrną sukienkę do niego wykonał w 1750 r. złotnik krakowski Jan Wroński.

Według tradycji obraz ten, namalowany przez nieznanego artystę, był własnością książąt Wiśniowieckich. Księżna Wiśniowiecka podarowała go swej przyjaciółce Zofii Komorowskiej, która wraz z mężem przeszła pod jego wpływem z kalwinizmu na katolicyzm. Obraz przewieziono do pobliskiego Młodzawom Kozubowa, którego Komorowscy byli właścicielami. Tu zobaczył go proboszcz młodzawski ks. Wojciech Dornicki. Spodobał mu się i wypożyczył go do kościoła, umieszczając w ołtarzu bocznym. Pewnego razu w nocy ujrzano w kościele światło tak intensywne, iż myślano, że wybuchł w świątyni pożar. Proboszcz z parafianami po wejściu do środka ujrzeli płonące przed obrazem świece, których nikt nie mógł zapalić, bo kościół był zamknięty. To niezwykłe zjawisko powtórzyło się trzykrotnie. Od tego czasu obraz stał się celem licznych pielgrzymek. Nie mógł ich pomieścić poprzedni drewniany kościółek św. Małgorzaty, więc zbudowano obecną okazałą świątynię. Po licznych pątnikach zachowały się w dużych ilościach wydrapane napisy, zachowane w prezbiterium i na zewnętrznych murach świątyni.

O roli kościoła młodzawskiego wżyciu religijnym pisał Dygasiński, on też odmalował miejscowy odpust. Sto lat temu „był dzień uroczysty, sierpniowy, odpust w Młodzawach. Z całej okolicy ciągną tłumy wiernych … Białe i brunatne sukmany, czerwone czapki, kapelusze ze wstążkami, klamrami i piórami pawimi, strojne rańtuchy, chustki na głowach kraśne – widać z dala po ścieżkach i drożynach wśród falujących kłosów żyta a pszenicy. Miedzami, brzegami łąk, zewsząd dookoła jak ptactwo do cieplic spieszą ludzie do Młodzaw. Czym Rzym dla Europy, Częstochowa dla Polski, tym Młodzawy dla Ponidzia. I na głównym trakcie ruch panuje potężny, zamożniejsi ciągną na kołach, niektórzy znów wierzchem na małych konikach, podkasanych, ze skręconymi w koki ogonami. Gwar słychać daleko, gwar luby rodzinnej ziemi, wietrzyk unosi dźwięki słów ludzkich, na swoich skrzydłach pędzi z nimi daleko w pole”.

Około r. 1830 odwiedziła kościół sławna wtedy pisarka Klementyna z Tańskich-Hoffmanowa. Oto jej krótka relacja: „Może o milę od Pińczowa, jest wioska Młodzawy, głośna w okolicy kościołem, gdzie jest wielbiony obraz cudowny Matki Zbawiciela. Kościół ten nie stoi przy drodze, długo do niego iść trzeba pod górę, ale nie żal trudów. Bardzo jest piękny i wspaniały; cały z głazu, ma smakowitą facyatę, którą zdobi pięć figur kamiennych … Widząc niedaleko kościoła, plebanię porządną, ogródek starannie utrzymany, ośmieliłyśmy się wezwać duchownego tych miejsc pasterza – przyszed., a z uprzejmością polską oprowadził nas po kościele, i udzielił żądanych szczegółów”.

Pod nawą główną spoczywają w kryptach członkowie magnackich rodów Myszkowskich i Wielopolskich. Wśród nich Józef Władysław Myszkowski (zm.1727), ordynat, ostatni męski przedstawiciel rodu, i Aleksander Wielopolski (zm.1877), wybitny polityk w Królestwie Polskim, autor postępowych reform.

Kościół otacza stary mur z XVIII w. z kapliczkami na Stacje Męki Pańskiej. Wejście na teren przykościelny prowadzi przez arkadową bramę barokowej dzwonnicy z1779 r.

Przy tej bramie miał miejsce pewien epizod powstania styczniowego, związany z przemarszem przez wieś oddziałów gen. Langiewicza. Chwilowe dowództwo nad nimi sprawował oficer Władysław Bentkowski (Langiewicz pozostał w tyle, goszczony we dworze w Górach), szef sztabu, który zanotował potem w swoich notatkach:

„Podczas przeciągania wojska przez wieś zsiadłem sam na chwilę z konia dla odpoczynku przy przydrożnym kościele, gdzie się też dosyć włościan miejscowych, kobiet i dzieci zgromadziło, z ciekawością, niedowierzaniem i strachem patrząc na przeciągające hufce powstańców, których jeszcze nie widzieli. Młodzi chłopi wcale się nie pokazywali, starzy z pokorą trzymali zdjęte czapki; dzieci strachały się zrazu i uciekały, ale je udobruchałem; najśmielsze, najrezolutniejsze i widocznie najprzychylniejsze były wiejskie kobiety. Wieś ta należała do Wielopolskiego. Znalazł się też przy mnie jeden z kapelanów naszych, kapucyn zdaje mi się Konarski, i zaczął gorąco do wiejskiego ludu perorować, krucyfiksem wywijając; niestety! widocznie był sobie za dużo poprzednio z manierki pociągnął. Na różne zapytania i wykrzykniki do ludu, czy chcą umierać za ojczyznę, że pan ich (Wielopolski) jest zdrajca, że Moskali trzeba wypędzić itd., starzy chłopi, kłaniając się czapkami do kolan i drapiąc się w głowę odpowiadali: „Alboży to wiemy, Dobrodzieju, co prawda i co robić trzeba; jedni gadają tak, inni znowu inak; my prości ludzie i na tem się nie rozumiemy”. Nadjechał wreszcie dyktator z generałami i sztabem; potwierdził zdanie moje, że tu nocować nie podobna. Rozpytawszy się o dalszą drogę i wsie okoliczne, wyszukawszy dobrych przewodników do nocnego marszu, uradziliśmy, że dociągniemy tego wieczora do innej wsi  Wielopolskiego, która tylko trzy ćwierci mili miała być odległą”.

Tą wsią okazał się Chroberz, gdzie już następnego dnia, tj. 17 marca 1863 r., powstańcy stoczyli potyczkę.

Na południowy zachód od kościoła, przy polnej drodze, stoją trzy późnobarokowe figury: krucyfiks mający symetrycznie po bokach św. Jana Kantego i św. Jana Nepomucena.

Ogólne wiadomości o mieście i okolicy

Krótka historia Pińczowa

Przechadzka po Pińczowie

Przechadzka po powiecie

Bogucice

Chroberz

Działoszyce

Dzierążnia

Góry Pińczowskie

Grochowiska

Kije

Kliszów

Kopernia

Kozubów

Krzyżanowice

Niegosławice

Michałów

Młodzawy Małe

Pełczyska

Probołowice

Sancygniów

Skowronno Dolne

Skrzypiów

Węchadłów

Włochy

Zagość 

 Redakcja

Copyright © 2000 advantage.pl