2. Chroberz

 

Wieś nad Nidą, przy drodze do Wiślicy, ok. 17 km od Pińczowa.

Według tradycji nazwa wsi ma pochodzić od zamku Chroberz, zbudowanego tu przez księcia Bolesława Chrobrego po powrocie z wyprawy kijowskiej. Długosz tak o tym pisze: "...miasteczko ulubione przez niego niedaleko Wiślicy, nad brzegiem Nidy, gdzie zbudował dla siebie zamek i gdzie strudzony sprawami publicznymi odpoczywał, otrzymał o nazwę Chroberz". Parafia w Chrobrzu istniał a już zapewne w XII w. W czasach późniejszych wieś był a własnością Toporczyków, Tęczyńskich, Tarnowskich, Myszkowskich i na końcu Wielopolskich. Od schyłku XVIII w. do prawie połowy XX pełniła funkcję głównego ośrodka ordynacji pińczowskiej. W marcu 1863 r. we wsi stacjonował ze swym oddziałem gen. Langiewicz, dyktator w powstaniu styczniowym, który stoczył na pobliskich błoniach potyczkę z wojskami rosyjskimi.

We wsi znajduje się zniszczone wzgórze zwane Zamczyskiem. We wczesnym średniowieczu był tu gród książęcy, nadany w połowie XII w. Toporczykom.

Także na wzgórzu stoi gotycko-renesansowy kościół Wniebowzięcia M.B. i św. Jana Kantego fundowany ok. 1550 r. przez Stanisława Tarnowskiego, późniejszego wojewodę sandomierskiego.

Po prawej stronie nawy jest kaplica Matki Boskiej Różańcowej z 1899 r., a w niej późnobarokowy ołtarz z obrazem Matki Boskiej z Dzieciątkiem. Po lewej – barokowa kaplica św. Jana Kantego (będąca jednocześnie nawą boczną), z obrazem tegoż świętego w ołtarzu. Barokowe wyposażenie uzupełnia krucyfiks w ołtarzu głównym.

W kościele znajdują się dwa cenne renesansowe nagrobki przypisywane wybitnemu artyście XVI w., Janowi Michałowiczowi z Urzędował Starszy z nich, ks. Zbigniewa Ziółkowskiego (zm. 1553), proboszcza chroberskiego, a na cokole z herbem Korczak skośnie leżącą płytę z płaskorzeźbioną postacią zmarłego i tablicę z napisem w zwieńczeniu. Drugi okazały nagrobek, Stanisława Tarnowskiego (zm. 1568), mieści na cokole inskrypcję, nad którą w tle arkadowej wnęki widać rzeźbioną postać wojewody i kartusz herbowy. Nagrobek wieńczy płaskorzeźba Zmartwychwstania i Anioł dmący w trąbę.

Przy kościele stoi drewniana dzwonnica nakryta gontowym dachem. Jest ona, podobnie jak i kościół, miejscem części akcji "Przygód małego ancykrysta", powieści współczesnego pisarza, Józefa Mortona, urodzonego w Chrobrzu w 1911 r. (I tu pochowanego w 1994).

Nad Nidą, na terenie parku z okazałymi drzewami (platan, lipy), stoi klasycystyczny pałac Aleksandra Wielopolskiego, zbudowany w 1850 r. przez architekta Henryka Marconiego. Wewnątrz piętrowej budowli są: sala balowa z kasetonami, sala myśliwska, kaplica, sala biblioteczna i inne. Na parterze kilka klasycystycznych kominków. Front budynku zdobią posagi i herby.

Pałac chroberski w początkach obecnego wieku

Na wschodnim skraju wsi położony jest cmentarz, w którego górnym rogu są dwa kopce z luźno powtykanymi krzyżami. W tych zbiorowych mogiłach pochowano żołnierzy armii rosyjskiej i austro – węgierskiej, poległych w walkach nad Nidą w latach 1914-15.

W pobliżu wejścia na cmentarz (na lewo od alejki głównej) widać grobowiec rodziny Wielopolskich, ze znacznych rozmiarów kamiennym krzyżem. Na płytach nagrobnych wyryte są nazwiska zmarłych pochowanych w krypcie.

Horyzont od południa zamyka rozległy kompleks lasów chroberskich.

Ogólne wiadomości o mieście i okolicy

Krótka historia Pińczowa

Przechadzka po Pińczowie

Przechadzka po powiecie

Bogucice

Chroberz

Działoszyce

Dzierążnia

Góry Pińczowskie

Grochowiska

Kije

Kliszów

Kopernia

Kozubów

Krzyżanowice

Niegosławice

Michałów

Młodzawy Małe

Pełczyska

Probołowice

Sancygniów

Skowronno Dolne

Skrzypiów

Węchadłów

Włochy

Zagość

  Redakcja