|
Pińczów jest miastem powiatowym, położonym w południowej
części województwa świętokrzyskiego nad Nidą, lewym dopływem Wisły.
Na południe od niego rozciąga się, dosyć szeroka w tym miejscu,
dolina pokryta łąkami, błoniami, oczkami wodnymi z szuwarami i
starymi korytami rzeki. Natomiast od północy otaczają miasto
niewysokie wzgórza (do 290 m n.p.m.) Garbu Pińczowskiego, z wyraźnie
zaznaczoną górą św. Anny (czyli Klasztorną), górą Zamkową (czyli
Winicą) i wysuniętą najbardziej na wschód górą Grodzisko.
Między rzeką a wzgórzami rozciąga się Pińczów,
z dużym prawie kwadratowym, średniowiecznym rynkiem w środku. Z jego
rogów wybiegają po dwie ulice, cztery z nich są kierunkowymi do
Kielc, Buska, Krakowa i Jędrzejowa. Wschód miasta zajmuje Mirów,
niegdyś samodzielny organizm miejski od 1592 roku. On też zachował swój
rynek z piękną renesansową kamienicą, nazywaną Domem Ariańskim.
Zachodnia część Pińczowa to pochodzący z XVII stulecia Nowy Świat,
w którego nazwie pobrzmiewa echo wielkich odkryć geograficznych. Jest
jeszcze okolica położona na południu, ku niegdysiejszej Nidzie, płynącej
tuż przy mieście. To dawne Zamurze, za nieistniejącymi dziś
obwarowaniami, wzniesionymi przez ordynatów Myszkowskich. Obecnie
znajdują się tutaj targowiska i ogródki działkowe.
Na wzgórzach ponad miastem leży Nowa Wieś, przyłączona
do Pińczowa w latach 70, i nowe osiedle mieszkaniowe przy ul. Witosa.
Dwa inne osiedla: Grodzisko i Podgórze, zajmują wschodnie obrzeża
miasta, a ich skrajem płynie strumień, biorący swój początek koło
Góry Grodzisko.
Nazwa miasta powstała w średniowieczu i brzmiała
- Piędziców (u Jana Długosza - Pyandziczow), czyli „własność Piędzia",
nazwanego tak od piędzi ,dawnej miary długości. Ludowy wywód tej
nazwy jest bajką o pięciu sowach, jakie miał ponoć zobaczyć
legendarny rycerz przy zakładaniu Pińczowa.
Herbem miasta jest przepołowiona (rozdarta) strzała.
Zachował się ten herb doskonale na pieczęci miejskiej z XV w,
przechowywanej w zbiorach Muzeum Narodowego w Krakowie. łatwo daje się
odczytać łaciński napis: Sigillum civitatis Piandziczow. Bardzo ładna
jest też pieczęć z roku 1707, zawierająca zdanie: Sigillum
magistratus civi Pinczoviensis.
Płynąca obok miasta Nida jest rzeką niziną,
przecinającą krainę geograficzną o nazwie Dolina Nidy. Tereny te
nazywane są także Ponidziem; mianem tym posługiwał się często
Adolf Dygasiński, pisarz z nadnidziańskich Niegosławic, który tę
ziemię znał i wielokrotnie opisywał. Ta niezbyt głęboka rzeka płynie
niespiesznie przez malownicze okolice, by w końcu wpaść do Wisły,
niedaleko za Nowym Korczynem.
Nida płynie przez obszary zajęte przez trzy parki
krajobrazowe: Szaniecki, Nadnidziański i Kozubowski. W parkowych
rezerwatach, florystycznych i stepowych, rośnie rzadka roślinność,
pełno w nich wzgórz wapiennych i gipsowych, jarów, wąwozów,
strumieni, jaskiń i zapadlisk krasowych. Także jest tu sporo lasów,
pomimo, że w tej części województwa trafiają się rzadziej.
Odwiecznych miejscowości zabytkowych też tutaj dużo: Wiślica, Nowy
Korczyn, Busko, Czarkowy, Chroberz, Zagość, Krzyżanowice,
Pińczów, Skowronno i inne. We wsiach i w polach stoją liczne
kapliczki i figury kamienne, wznoszone kiedyś przy najrozmaitszych
okazjach. Kto lubi wędrować pieszo, ten może wybrać się szlakiem
niebieskim na trasę(38 km) z Pińczowa, przez Grochowiska, Wełecz,
Chotel Czerwony i Gorysławice. Szlak jest łatwy do przejścia i
atrakcyjny dla turysty (m.in. pole bitwy powstańczej 1863 r., wąwóz
krasowy z jaskiniami, gotyckie kościoły, wczesnośredniowieczne
grodzisko). Kapliczka przy drodze do Wiślicy w 1913r.
|
